Ik ben ook een expert

Promotor: Patrick Colemont

Deze award is specifiek gericht op projecten waarbij ervaringsdeskundigen, patiënten, context en mantelzorgers een significante plaats innemen in de zorg.

Winnaar

WEP (Werkgroep Ervaringsinzet en Participatie)

PC Sint-Hiëronymus Sint-Niklaas 

We willen ervaringsdeskundigheid inzetten en zo cliënten ondersteunen; hulpverleners helpen om beter in te spelen op de noden van cliënten; belangstellenden helpen een beter begrip te krijgen rond psychische kwetsbaarheid.

We willen bijdragen tot een herstelgerichte GGZ; het taboe rond psychische kwetsbaarheid doorbreken; en hoop, perspectief en empowerment bij cliënten versterken.

Lees meer

WEP staat voor Werkgroep Ervaringsinzet en Participatie. Deze groep bestaat uit een enthousiaste groep ervaringswerkers (+/- 20-tal) die verbonden is aan het PC Sint Hiëronymus.

WEP is verweven binnen heel de werking van het PC, de leden zijn zowel actief op beleidsniveau, afdelingsniveau, en richten zich zowel naar cliënten, hulpverleners als niet-hulpverlenend personeel. WEP werkt actief samen met hulpverleners van het PC om binnen het groepsaanbod aan cliënten de ervaringskennis en expertise van ervaringswerkers meer aan bod te laten komen, maar WEP heeft ook een eigen aanbod aan cliënten, via bv. het aanbieden van trainingen, individuele gesprekken rond herstel. Wij merken dat de inzet van deze expertise leidt tot meer hoop en perspectief bij cliënten en tot nog een beter begrip van herstelgericht werken bij hulpverleners.

Op vlak van beleid nemen WEP-leden deel aan verschillende relevante beleidsorganen van het PC (bv. afdelingsbeleidsoverleg, werkgroepen rond thema’s als vrijheidsbeperkende maatregelen, herstelgerichte zorg). Op afdelingsniveau ondersteunt WEP bestaande cliëntenraden, of helpt deze te ontwikkelen. WEP tracht zo telkens maximaal de stem van cliënten te vertegenwoordigen en ervaringskennis van cliënten te promoten. Wij ervaren dat hierdoor de ervaringskennis van cliënten en ervaringsdeskundigen ernstiger genomen wordt en dat de inzet van deze kennis ook leidt tot een verbetering van de zorg.

Daarnaast is WEP op vlak van beleidsparticipatie ook actief in PC-overschrijdend overleg (uitbouw netwerk 107, deelname regionaal overleg rond psychosezorg, verslaving,…) om ook daar de stem van cliënten te helpen vertolken.
Naast het werk binnen het PC richt WEP zich ook naar buiten. Naast beleidsparticipatie is WEP ook erg actief in het aanbieden van vormingen en getuigenissen rond herstel aan (hoge-)scholen, verenigingen en tracht zij zo het taboe rond GGZ te verkleinen.

WEP werkt dus zowel voor cliënten, hulpverleners, familie als voor partners uit de bredere maatschappij. Inhoudelijk richt WEP zich dus op drie pijlers: herstelverhalen en stigma, werken met cliënten, en participatie. WEP is ondanks de sterkte samenwerking en verwevenheid met het PC, autonoom en onafhankelijk in zijn werking. Zij krijgen de vrije ontwikkelingsruimte om visie, aanpak en organisatie uit te werken en beschikken over een eigen budget voor opleiding, vrijwilligersvergoedingen, projecten, … WEP brengt de expertise van ervaringswerkers niet binnen a.d.h.v. één of twee ervaringswerkers, maar doet dit vanuit een ruime groep (+/- 20) vrijwillige ervaringswerkers en twee deeltijdse betaalde ervaringswerkers. Voordeel is dat er op die manier heel diverse expertise en ervaringskennis aanwezig is, en dat de leden ook gedragen worden door de groep. Deze gedragenheid krijgt vorm via ruimte voor onderlinge steun en uitwisseling en de deelname aan intervisie door en voor WEP-leden.

De ontwikkeling en groei van WEP, verliep organisch op tempo van WEP en het PC, en is een noodzakelijke schakel geweest in de uitbouw van herstelgericht werken binnen ons PC.

Hoe wordt de expertise en de ervaringsdeskundigheid van de patiënten benut in dit project?

Ervaringskennis inbrengen in werkgroepen/beleidsorganen en via het aanbieden van vormingen. Ervaringskennis delen met cliënten via individuele gesprekken (permanentiesysteem WEP) via deelname aan groepssessies in het PC. Cliënten helpen hun eigen ervaringskennis te ontwikkelen en hervinden bv. via het aanbieden van WRAP-trainingen; de cursus ‘Herstellen doe je zelf’. Cliënten uitnodigen hun ervaringskennis te delen in cliëntenraden om zo de zorg vanuit de afdeling te helpen optimaliseren. Nieuwe WEP-leden helpen groeien naar ervaringsdeskundigen, via het aanbieden van leertrajecten. Krachtgericht werken: ieder zijn sterkte en expertise, ruimte om net die verder aan te boren en te ontwikkelen.

Op welke wijze wordt de context van de patiënt betrokken?

WEP ondersteunt ook naastbetrokkenen: via deelname aan infoavonden voor naastbetrokkenen bieden zij hoop en perspectief voor hen en helpen zij begrip ontwikkelen voor de kwetsbaarheid van hun naaste. Daarnaast participeert WEP ook aan de PC-brede werkgroep familievriendelijk beleid. WEP is ook gestart met een project dat cliënten helpt om hun eigen netwerk te vergroten via het vinden van en ondersteunen van een vertrouwenspersoon. WEP werkt ook mee aan de uitbouw van en toeleiding naar lotgenotengroepen. Door het taboe rond GGZ te helpen verkleinen, helpt WEP de uitbouw van een netwerk voor cliënten te faciliteren.

In welke mate past het project in de herstelvisie?

Door veel aandacht te bieden aan het eigen verhaal van cliënten en door deze ervaringen te (h)erkennen. Door op een laagdrempelige manier bereikbaar te zijn voor cliënten en mee te werken aan de uitbouw van presentiegericht werken in het PC. De aanwezigheid van de groep ervaringswerkers heeft geleid tot het ernstiger nemen van de stem van de cliënt en diens ervaringskennis, en tot een meer gelijkwaardige relatie tussen hulpverleners ervaringswerkers en cliënten. WEP stimuleert op hun beurt cliënten om de eigen regie rond hun herstel terug in handen te nemen, via individuele gesprekken, via het aanbieden van handvaten zoals WRAP.

In welke mate is het project vernieuwend?

De autonomie van de ervaringswerkers in uitbouw van de werking en in het beheren van een eigen budget. Binnen PC werken zowel in uitbouw van projecten, in samenwerking met hulpverleners en beleid, als in de uitbouw van eigen WEP-projecten. De combinatie van werken binnen én buiten PC. De combinatie van werken voor cliënten, hulpverleners, beleid en maatschappelijke derden. De combinatie van activiteiten die WEP aanbiedt: beleidsmatig werk, individueel werken met cliënten, in groep werken met cliënten, vorming bieden. Dit alles wordt mogelijk gemaakt door het werken in een groep van ervaringswerkers met diverse competenties en statuten.

In welke mate zijn de lessons learned overdraagbare leerpunten voor anderen?

Een groep ervaringswerkers die elkaar kan inspireren, bij de essentie houden en ondersteunen is geen overbodige luxe. Het blijven delen van herstelverhalen met elkaar helpt om vast te houden waar herstel en inzet van ervaringsdeskundigheid over gaat. Pionieren kost energie, het gaat niet zonder hindernissen en twijfels, regelmatig intervisie samen organiseren is noodzakelijk. Ervaringsdeskundigheid is een expertise die in autonomie moet kunnen ontwikkelen en die ook gehonoreerd moet worden: voldoende budget voor bijscholingen, trainers, vrijwilligers en betaalde krachten is noodzakelijk. Een ervaringsdeskundige ben je niet onmiddellijk: trajecten helpen uitbouwen/faciliteren om cliënten te helpen groeien naar ervaringsdeskundige is belangrijk.

Kernboodschap voor anderen:

Om een herstelgericht klimaat uit te bouwen binnen een voorziening is de inzet van ervaringsdeskundigen onmisbaar, niemand kan beter de boodschap van hoop en herstel uitdragen als ervaringswerkers zelf. Zij zijn het levende bewijs dat herstel mogelijk is, en zorgen met hun werk voor een klimaat van meer gelijkwaardigheid en empowerment.

De inzet van ervaringswerkers werkt echter maar als er een openheid bestaat om een herstelgerichte cultuur samen met beleid, hulpverleners, cliënten en ervaringswerkers uit te bouwen. Het één kan m.a.w. niet zonder het ander.