Mijn zorg is betekenisvol

Promotor: Prof. dr. Inez Germeys

Deze award richt zich op projecten en innovaties die een duurzame verbetering van kwaliteit van geestelijke gezondheidszorg nastreven door een verbetering van de zorgpraktijk. De projecten moeten ook betekenisvol zijn voor patiënten en hun context. Patiënten en hun context dienen maximaal betrokken te worden in deze innovaties.

Dit zijn de drie genomineerde projecten

Amfora – Blijvend verbonden

Amfora vzw

Wij creëren de mogelijkheid, voor mensen die niet lang meer te leven hebben, om te praten over lijden, ziek-zijn en afscheid nemen. Daardoor komt er een opening om ook met de naasten (partner, kinderen, vrienden, familie…) over dat nakende afscheid te praten.

Lees meer

Op onze website www.amfora.vlaanderen staat veel info en staan ook foto’s over ons werk. Ook op www.facebook.com/amforavzw

We (Hilde Ingels als ervaren journaliste) gaan in gesprek met iemand die zich in de laatste fase van zijn/haar leven bevindt. Dat diepgaande gesprek – over leven en afscheid nemen – verwerken we in een persoonlijk verhaal en wordt creatief in een kunstzinnig boekje-met-kalligrafie uitgewerkt (door Isabelle Desmidt – een creatieve woord-duizendpoot).

Het hele proces voor 1 boekje duurt meestal een paar weken, maar als het echt dringend is, is het ook wel eens veel sneller klaar. Op deze manier werken wij verbindend: de persoon krijgt de moed om zijn/haar gevoelens en gedachten te verwoorden, ook tgo familie, vrienden, en dingen te benoemen die vroeger moeilijk onder woorden te brengen waren. Ook wanneer de geliefde overleden is, is dit instrument (het boekje met het verhaal) een tastbare herinnering waardoor de overledene levend blijft, zijn/haar verhaal kan herlezen worden. Door met 1 iemand in zee te gaan, bereiken wij niet alleen die ene persoon, maar rond hem/haar een hele kring van betrokkenen, dichtbij of veraf.

Een amfora is een kruik met twee oren. Het getal twee voor het tweeluik ‘woord’ en ‘beeld’ waarmee we aan de slag gaan: (1) het interview, het op verhaal komen, het zoeken en vinden van woorden en (2) de creatieve verwerking tot doos en boekje als tastbare uitnodiging tot blijvende verbinding (beeld). De handvatten voor de steun die amfora wil aanbieden bij het bespreekbaar maken van lijden en dood.

Amfora wil ruimte scheppen voor dialoog en uitwisseling om zo het stamelen of zwijgen/verzwijgen bij het levenseinde om te buigen tot woorden die troostend en helend kunnen zijn. Een gepersonaliseerde, artistieke uitwerking kan het contact en de verbinding op unieke wijze ondersteunen.

Een amfora is een kruik. Gevuld met water kan ze leven geven. Zo kan de amforadoos, gevuld met de woorden van mensen die niet lang meer te leven hebben, bewaarder en schenker worden van kostbaar leven, op het brandpunt van de tijd.

Hoe draagt dit project concreet bij tot de verbetering van zorg?

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het kunnen afscheid nemen een positief effect heeft op het rouwproces na het overlijden van een palliatieve patiënt. Ons Amfora-aanbod draagt dus bij aan een kwalitatief palliatief proces. Voor het overlijden diepe gevoelens kunnen uitspreken en benoemen – zowel bij de persoon die komt te overlijden als bij de naasten – is troostend voor het leven voor hen die achterblijven.

Een palliatief persoon komt in de laatste fase van zijn/haar leven met veel mensen in contact die allemaal een functie hebben: de dokter die medicatie bespreekt, de verpleegkundige die verzorgt of pijnmedicatie doseert en niet altijd voldoende tijd heeft om gewoon naar het verhaal en de noden van de persoon te luisteren. Onze Amfora-aanwezigheid, ‘zomaar’, geeft mensen het gevoel dat ze in alle rust hun verhaal kunnen doen bij iemand die ‘gewoon’ tijd heeft om naar hen te luisteren. In die zin vullen wij een nood in die er vaak is bij palliatieve personen, nl. een nood aan diepgaand gesprek, en dragen wij bij aan kwaliteitsvolle zorg.

Welke partners (organisaties of andere relevante actoren) zijn betrokken in dit project?

Wij werken concreet samen met diverse palliatieve thuiszorgdiensten van Oost- en West-Vlaanderen: Gent-Eeklo, Aalst, Oudenaarde, Kortrijk, Brugge (Heidehuis). Ook op de Federatie Palliatieve Zorg hebben wij ons aanbod voorgesteld, net als op de palliatieve afdelingen van Gentse ziekenhuizen (UZ Gent, AZ St. Lucas, Palliatief supportteam Maria Middelares, Jan Palfijnziekenhuis).

Ons aanbod stellen wij jaarlijks voor aan de cursisten van het postgraduaat Rouw- en Verliesconsulent aan de Arteveldehogeschool in Gent.

Hoe wordt de patiënt betrokken in dit project?

De patiënt staat helemaal centraal. Hij doet zijn verhaal, aan de hand van een aantal vragen die de journalist/verhalenschrijver stelt. Hij bepaalt wat wel of niet gezegd wordt en na het uitwerken van het verhaal, leest de patiënt eerst het verhaal na om het goed te keuren (wat meestal zonder enige opmerking gebeurt – vaak horen we: ‘ik herken er mezelf helemaal in’). Dan pas werken we het boekje creatief uit en ook daarna is het dat boekje-met-doos bedoeld voor de patiënt die zelf beslist wat hij ermee doet: al laten zien/lezen door anderen of nog even wegzetten.

Op welke wijze wordt de context van de patiënt betrokken?

Heel uitdrukkelijk: de patiënt beslist zelf of hij het gesprek alleen wil voeren of met iemand erbij. Vaak zit de partner erbij tijdens het gesprek, en wordt het gesprek op die manier een rouwgesprek met hen beiden, waarbij natuurlijk de focus ligt op het verhaal van de patiënt/persoon zelf. Onlangs hadden we een gesprek met een man, op zijn ziekbed, omringd door zijn vrouw en 4 van zijn 5 kinderen (een dochter zat vast op haar werk). Daar hebben we een zeer intens en mooi gesprek gevoerd, met de man en het hele gezin. Daags nadien is hij gestorven.

Lessons learned:

Wij leren hoe belangrijk het is om op voorhand met je naasten je gevoelens en diepe gedachten over het leven zelf, het afscheid, en wat na de dood, te bespreken en te benoemen. Het gaat hier niet over de praktische zaken, maar over de diepste gevoelens. Mensen voelen zich vaak zo blij dat ze dankzij Amfora vrijuit hebben kunnen praten, op het einde van hun leven, dat ze durven uitspreken dat ze elkaar zullen missen en dat ze elkaar graag zien. Veel rouwboeken gaan over het proces na de dood. Wij gaan een stap eerder op weg met de mensen.

Kernboodschap voor anderen:

Er is een grote spirituele nood bij mensen die zich in de laatste fase van hun leven bevinden. Voor directe naasten en dichte vrienden is het soms moeilijk om met de patiënt over het lijden, het nakende afscheid te praten. Vanuit vzw Amfora komen wij onbevangen bij de mensen en merken wij heel duidelijk dat wij ‘intermediair’ zijn, tussenpersoon om, na het gesprek met ons, een grotere verbinding met de naasten tot stand te brengen en het gesprek op het einde van het leven te faciliteren.

Mensen zijn vaak verbaasd hoe vlot ze bij ons de woorden vinden om over hun situatie, hun kijk op het leven, hun kijk naar het afscheid en de dood te praten. Meer dan eens horen we: ‘Ik voel me zo op mijn gemak bij u.’ De dankbaarheid bij die mensen is bijzonder groot en ook bij de naasten dat ze een tastbare herinnering (een diep en sterk verhaal, gegoten in een gepersonaliseerd kunstzinnig boekje) hebben aan hun overleden geliefden.

Met Amfora helpen wij meewerken aan een ‘Afscheid dat verbindt’.

Op weg met ‘Open Dialogue’

Zorgcircuit Pyschose Noord-West-Vlaanderen

Geïnspireerd door de Finse ‘Open Dialogue’-benadering van prof. Seikkula willen we zijn innovatieve praktijk vertalen naar en implementeren in onze regionale context. Daarvoor willen we zowel onze hulpverleningsmethodiek als het systeem van zorgorganisatie ingrijpend veranderen. Met die benadering willen we de actuele hervormingen in de GGZ kwalitatief helpen waarmaken.

Lees meer

De ‘Open Dialogue’-benadering steunt op 30 jaar internationaal praktijkonderzoek en wordt gekenmerkt door 7 belangrijke kernprincipes:
– onmiddellijke hulp (reactie binnen de 24u na het eerste contact);
– sociaal netwerkperspectief (het sociale netwerk van de patiënt wordt in kaart gebracht en alle relevante personen worden in de dialoog betrokken);
– flexibiliteit en mobiliteit (hulpverleners stellen zich in op de veranderende noden van de patiënt en zijn omgeving en idealiter vindt een OD-gesprek plaats in de thuiscontext);
– verantwoordelijkheid (de eerst gecontacteerde hulpverlener organiseert de eerste ontmoeting met de patiënt, de familie en andere naastbetrokkenen);
– psychologische continuïteit (een geïntegreerd team bestaande uit alle noodzakelijke disciplines en specialisaties werkt zo lang als nodig door met de patiënt en de familie);
– tolerantie van onzekerheid (open luisteren en samen zoeken staan centraal zonder dat de agenda en de uitkomst van een gesprek vooraf vastliggen);
– dialogisch werken (het creëren van een dialogische omgeving waarin zeer respectvol naar alle ervaringen en perspectieven wordt geluisterd in de zoektocht om de situatie beter te begrijpen, met integratie van ‘reflecting-team’-methode).

Procesverloop en actieplan:
– 1ste Congres & Masterclass: 21 & 22 april 2016 (met prof. Jaakko Seikkula en bijdragen van prof. Stijn Vanheule, dr. Ludi Van Bouwel, Ingrid Lammerant en Henk-Willem Klaassen);
– Opstart Open Dialogue Academie: vanaf juni 2016 (met enerzijds een leesgroep voor verdere studie en verdieping onder begeleiding van prof. Stijn Vanheule en anderzijds een intervisiegroep voor de uitwisseling van eerste OD-praktijkervaringen);
– 2de Congres: 19 & 20 oktober 2017 (plenair gedeelte met prof. Seikkula en prof. Vanheule / workshops met Jim Wilson (UK), Nina Saarinen (IT), Wilma Boevink (NL), Helle Vase Sǿrensen en Dorte Elleby (DK) / masterclass voor artsen / masterclass voor leden OD-Academie, ‘meet & greet’ voor beleidsverantwoordelijken);
– Opstart en 1ste ervaringsopbouw met OD-gesprekken (vanaf november 2017 in Mobiel VroegInterventieteam Psychose en de afdelingen psychosezorg van PZ Onzelievevrouw en PC Sint-Amandus);
– Eerste vertaling Deens draaiboek ‘Open Dialogue’ (stappen in planning en verloop OD-gesprekken telkens concreet gelinkt aan de 7 OD-kernprincipes);
– SWOT-analyse m.b.t. randvoorwaarden: 14 juni 2018 (met regionale genodigden onder begeleiding van Dorte Elleby en Sune Kragelund (DK));
– Reflectiedag voor beleidsverantwoordelijken, leidinggevenden en OD-facilitatoren op basis van de uitgevoerde SWOT-analyse: 12 oktober 2018 (onder begeleiding van Nick Putman (UK));
– Deelname aan de Founding Meeting of the Open Dialogue Trainers Network te Helsinki, Finland : 14-16 september 2018;
– Vanuit de Open Dialogue Academie: ontwikkeling van een hoogkwalitatieve, meerdaagse basisopleiding Open Dialogue (met 8 dagen basisopleiding systeemtheoretisch denken en werken voor niet-psychotherapeutisch geschoolde hulpverleners (start 1ste cyclus voorjaar 2019) + 12 dagen dialogisch werken en ‘Open Dialogue’-benadering voor een gemengde groep van psychotherapeutisch en niet-psychotherapeutisch opgeleide hulpverleners van het zorgcircuit psychose (start 1ste cyclus najaar 2019)).
– Tussentijdse internationale uitwisseling/counseling met OD-experten.

Aansturing en opvolging van het project:
– Sinds 2015 is een kernteam actief binnen de Stuurgroep van het Zorgcircuit Psychose voor de coördinatie van OD-initiatieven.
– De OD-implementatiefase vereist sterke intensifiëring van de verdere sturing, ondersteuning en opvolging.

Voor meer info zie: http://www.verbindendsprekenmetpsychose.com/verder-met-open-dialogue.html

Hoe draagt dit project concreet bij tot de verbetering van zorg?

Alle relevante betrokkenen participeren vanaf de start. Alles dat verband houdt met probleemverkenning, betekenisgeving, beslissingen en planning van de behandeling wordt open besproken in aanwezigheid van iedereen. Het doel is een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen voor ervaringen die tot nu toe nog geen woorden kregen. Dit werkt erg verbindend en krachtgevend. Dit ontdekkend spreken en luisteren, zorgt ervoor dat elke participant zich echt gehoord weet en er onderling meer begrip, tolerantie, meevoelen en meeleven met de ander ontstaat.

Het voorzien van onmiddellijke hulp zoveel als mogelijk in de thuisomgeving kan ziekenhuisopname voorkomen. Het is belangrijk om niet te wachten tot de acute psychose is gaan liggen alvorens een OD-meeting op te zetten. Op momenten van crisis is er immers de noodzakelijke mentale openheid om over psychotische ervaringen te spreken. Het probleem wordt werkbaar zodra uitgesproken en dit vormt een belangrijke meerwaarde voor het psychotherapeutisch proces. Uit onderzoek van Seikkula e.a. blijkt de nood aan antipsychotica gereduceerd, waardoor ongewenste nevenwerkingen kunnen vermeden worden.
‘Open Dialogue’ probeert isolement van psychotische patiënten te voorkomen en benut de krachten van alle steunfiguren uit het sociale netwerk. Dit verbindend werken blijkt zeer effectief. Er wordt samen gesproken en gezocht naar mogelijke doelen, krachten, hulpbronnen en oplossingen met focus op het hier en nu.

In het direct en afgestemd samenwerken over de grenzen van voorzieningen heen en gerichtheid op de actuele noden van de patiënt en zijn familie realiseert de OD-benadering een structurele verbetering van de kwaliteit van zorg. Op deze wijze wordt toekomst gewonnen.

Welke partners (organisaties of andere relevante actoren) zijn betrokken in dit project?

Het Zorgcircuit Psychose Noord-West-Vlaanderen is een samenwerking van verschillende organisaties die werken met en voor mensen met een psychotische kwetsbaarheid. Het Zorgcircuit Psychose Noord-West-Vlaanderen bundelt de krachten van verschillende partners actief in de geestelijke gezondheidszorg in de regio: PZ Onzelievevrouw Brugge, PC Sint-Amandus Beernem, PAAZ Sint-Jan Brugge, PAAZ Sint-Lucas Brugge, EPSI AZ Sint-Jan en AZ Sint-Lucas Brugge, Psychiatrisch ExpertiseTeam N-W-Vlaanderen, Mobiel VroegInterventieteam Psychose Brugge, Mobiel CrisisTeam N-W-Vlaanderen, Mobiel BehandelTeam N-W-Vlaanderen, Psychisch Revalidatiecentrum Inghelburch, Beschut Wonen Brugge, Beschut Wonen 4Veld Beernem, PVT Sint-Augustinus Brugge, PVT De Ent Torhout, CGG NW-Vlaanderen, CGG Prisma Beernem, Similes.

Hoe wordt de patiënt betrokken in dit project?

In ‘Open Dialogue’ wordt de patiënt altijd uitgenodigd om bij elk gesprek aanwezig te zijn. Overleg zonder dat de patiënt zelf aanwezig is, wordt vermeden. Dit verbindend spreken maakt een direct een voelbaar verschil voor de patiënt, familie, andere naastbetrokkenen en hulpverleners. Er gebeuren andere, verrassende dingen tijdens zo’n dialoog die therapeutisch zeer waardevol zijn. In ‘Open Dialogue’ krijgt de psychotische patiënt een actieve rol in de behandeling. Er wordt niets beslist over de patiënt zonder de patiënt, waardoor de behandeling niet langer passief wordt ondergaan. De crisis krijgt betekenis doorheen het samen spreken en vervolgstappen kunnen samen worden gepland.

Op welke wijze wordt de context van de patiënt betrokken?

Actieve samenwerking met de familie en het ruimere sociale netwerk is één van de hoekstenen in de ‘Open Dialogue’-benadering. Het onmiddellijk betrekken van de familie en anderen is zeer noodzakelijk. Familieverbanden stoppen immers nooit, ook niet als men elkaar tijdlang uit het oog heeft verloren of het contact door een psychose te moeilijk bleek. De familiale band blijft en de nood van familieleden is groot om hun verhaal en soms heftige emoties kwijt te kunnen. Voor de behandeling en het herstel van de patiënt is het cruciaal belangrijk om ruimte te creëren voor het samen spreken, respectvol luisteren en dialogeren.

Lessons learned:

Vanuit de Congressen bleek zeer duidelijk dat verdere studie en verdieping in ‘Open Dialgue’ absoluut noodzakelijk zijn voor een authentieke implementatie. Het enthousiasme en de daadkracht bij de deelnemers bleken groot doorheen ons doorlopen ontwikkelingsproces.

Gedragenheid binnen het partnerschap en bij het management van de voorzieningen vormt een kritieke succesfactor. Investeren in een zeer gedegen, 20-daagse OD-basisopleiding voor hulpverleners van onze regio met internationaal erkende experten, is een cruciale voorwaarde.

Essentieel is dat we nu al per patiëntsituatie, zoveel mogelijk met vereende krachten ‘Open Dialogue’-praktijken leren waarmaken om zo helder te krijgen wat daarvoor verder nodig is.

Kernboodschap voor anderen:

Citaat uit Tijdschrift van Similes (juni 2016 nr. 156, p.7):
“Open Dialogue is de perfecte vertaling van een benadering in de GGZ waar families van dromen. Het voelt zo natuurlijk, zo gewoon, zo verbindend aan. Wat in Finland kan, moet hier ook kunnen. Structuren en financieringssystemen mogen nooit een excuus zijn om niet te veranderen. Doen wat werkt en wat goed is voor alle betrokkenen. Het ziet ernaar uit dat hulpverleners moeten leren loslaten wat ze geleerd hebben en zich openstellen voor nieuwe inzichten. Families weten wat we bedoelen met ‘loslaten’. Het gaat niet om laten vallen maar om anders vasthouden.”
(Diederik Thuyn, educatief medewerker Similes)

Vaardigheidstraining voor familieleden: omgaan met borderline

Similes

De vaardigheidstraining wil tegemoet komen aan de noden en behoeften van familieleden van personen met borderline. Via informatieverstrekking en lotgenotencontact beoogt men de vaardigheden van familieleden te vergroten en versterken. Op die manier verbetert zowel het welzijn van de familie als van de patiënt.

Lees meer

Similes is een organisatie van en voor familieleden van personen met psychische kwetsbaarheid. Familie wordt als een breed begrip gehanteerd. Doelstelling? Similes ondersteunt familie op persoonlijk vlak, ijvert voor de erkenning van familie als volwaardige partners in de trialoog en ijvert voor de maatschappelijke waardering van de rol die families vervullen.

De persoonlijkheidsproblematiek borderline, confronteert en daagt uit. Net zoals de patiënt, staan ook familieleden voor een ingrijpend en complex veranderings- en verwerkingsproces waarin ieder zijn weg moet zoeken. Familieleden hebben in die zin een dubbele rol: Als bondgenoot in het herstelproces van de persoon met borderline en in regie van een eigen herstelproces. Voor familieleden is het belangrijk zich hierbij bewust te worden van persoonlijke grenzen en mogelijkheden. Ontmoeting met lotgenoten kan helpen om afstand te nemen van de situatie en te relativeren. Via deze training willen diverse partners borderline onder de aandacht brengen en familieleden een kwaliteitsvol aanbod bieden dat beantwoordt aan hun vraag en behoeften. Deze vaardigheidstraining is ontstaan vanuit een samenwerking tussen PZ Duffel, CGG De Pont en Similes. Deze samenwerking kreeg in 2012 de steun om te groeien via de Gert Noël prijs van de Koning Bouwdewijnstichting. Het doel van het Fonds Gert Noël is om de luisterbereidheid, de informatieverstrekking en de humane begeleiding van patiënten en hun familieleden in het ziekenhuis te bevorderen. De vaardigheidstraining neemt deze missie ter harte en biedt een specifiek aanbod aan familieleden van personen met borderline. De training wordt tweemaal per jaar gegeven en omvat 8 sessies van telkens twee uur. De trainer en co-trainer zijn professionele en ervaren hulpverleners die zich hebben gespecialiseerd in de Dialectische Gedragstherapie en/of in de Systeemtherapie. Het accent van de training ligt op het actief aanleren van een aantal vaardigheden om het gedrag van een naaste met borderline beter te kunnen hanteren en de band te verstevigen. Deze vaardigheden zijn gebaseerd op een aantal elementen uit de Dialectische Gedragstherapie. Inhoudelijk bestaat de training uit drie grote luiken: psycho-educatie, grenzen en zelfzorg.

Psycho-educatie: wat is borderline, hoe ontstaat borderline, welke wisselwerking bestaat er tussen het borderline-gedrag en gedrag van de omgeving, hoe kan je door toepassen van validatie en het regelen van de eigen emoties de relatie met je familielid verbeteren, …

Grenzen: hoe stel je duidelijke grenzen, hoe bewaak je je grenzen, hoe kan je grenzen hanteren in (ernstige) crisissituaties, hoe stel je een noodplan op met je familielid,…

Zelfzorg: hoe bekom je een evenwicht tussen zorgen voor je familielid en zorgen voor jezelf, hoe geef je jezelf het recht om je eigen leven uit te bouwen (ook los van je familielid), wat kan je doen als je zelf extra ondersteuning nodig hebt,… Gezien de effectiviteit van de training willen de partners deze training verspreiden over heel Vlaanderen. Deze uitbreiding houdt in dat er engagementen met nieuwe partners zullen worden aangegaan. Om dit te kunnen realiseren is extra vorming voor nieuwe partners noodzakelijk. Dit vergt echter tijd en middelen. De prijs helpt ons om deze partnerschappen aan te gaan.

Hoe draagt dit project concreet bij tot de verbetering van zorg?

1. De training helpt om familieleden zorg te bieden. Via informatieverstrekking krijgen familieleden inzicht in de ziekte en worden hen tips en tricks aangereikt hoe ermee om te gaan. Ze leren onder meer hoe hun eigen gedrag te veranderen. Via hun eigen gedrag zullen ze immers het gedrag van hun psychisch ziek familielid mee kunnen beïnvloeden. Dit geeft hen meer controle en laat hen sterker in hun schoenen staan. Ze leren ook dat zelfzorg een essentiële voorwaarde is om te kunnen zorgen voor een ander. Het duidelijk kunnen grenzen stellen en bewaken is daar een belangrijk voorbeeld van. Via het lotgenotencontact tijdens de training krijgen familieleden ook het gevoel dat ze er niet alleen voor staan. Zo vinden ze hier naast informatie ook (h)erkenning en steun.

2. De training helpt familieleden om in dialoog te gaan met de hulpverlening. Om familie de kans te geven de behandeling van hun familielid succesvol te ondersteunen, is het noodzakelijk dat zij zelf ook steun krijgen. Ook een familielid heeft bijvoorbeeld nood aan uitleg en begeleiding om zelf op een constructieve manier met het gedrag van de patiënt om te gaan. De eigen noden verwoorden en bespreken met de hulpverlening is een belangrijke vaardigheid die aangeleerd moet worden.

3. Hier wordt de basis gelegd om de trialoog te bevorderen. Het is in de behandeling van de patiënt niet de bedoeling dat de hulpverlener over het hoofd van de patiënt gaat praten met familieleden.Via triadisch werken (patiënt, familie en hulpverlening) wordt dit voorkomen.

Welke partners (organisaties of andere relevante actoren) zijn betrokken in dit project?

CGG De Pont en PZ Duffel zijn de partners in dit project PZ Duffel leidt trainers en co-trainers op in de Dialectische Gedragstherapie (DGT) om een kwalitatieve training te kunnen aanbieden. DGT is een behandeling voor mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis. Deze behandeling is een wetenschappelijk gefundeerde methode die zich baseert op de tegenstelling (de dialectiek) tussen aanvaarding enerzijds (mindfulness) en verandering anderzijds (gedragstherapie). Similes zorgt als partner voor de structurele communicatie over de vaardigheidstraining aan familieleden, maakt de noden van familie kenbaar en wil op termijn een kwalitatief vervolgaanbod van de training garanderen.

Hoe wordt de patiënt betrokken in dit project?

De patiënt met bordeline is zelf niet aanwezig bij de training omdat de focus dient te liggen op het leren van vaardigheden aan hun familieleden/naasten Vaak zijn mensen die de training volgen overvraagd en uitgeput in het zorgen voor hun naaste. Dat hun familielid niet fysiek aanwezig is, verplicht hen om stil te staan bij het eigen gedrag, de eigen emoties, gedachten en kwetsbaarheden. Er wordt wel doorheen de training aangemoedigd tot voortdurende dialoog met hun familielid en er wordt gevraagd te oefenen in concrete situaties met hun familielid. Dat de training gebaseerd is op Dialectische Gedragstherapie, vergemakkelijkt het spreken tussen de patiënt en zijn familie. DGT heeft een eigen taal en eigen begrippen. Een familietraining gebaseerd op DGT slaat op die manier een brug tussen de patiënt in behandeling en de familie thuis.

Op welke wijze wordt de context van de patiënt betrokken?

De training is net bedoeld om de context van de patiënt te ondersteunen. De training focust specifiek op het aanleren van vaardigheden aan de naasten van de patiënt.

Lessons learned:

Voor hulpverleners: Deelnemers aan de training hebben vraag naar concrete oefeningen. We gaan steeds op zoek naar een variatie van ervaringsgerichte opdrachten via rollenspellen, schrijfopdrachten, mindfulnessoefeningen,… Deelnemers rapporteren bijna unaniem positieve effecten van de training op de relatie met hun familielid. Ze geven ook aan zich rustiger te voelen, hebben meer voeling met hun eigen emoties, zijn minder bang om grenzen te stellen en onderstrepen meer het belang van zelfzorg. Na elke training wordt een kwalitatieve vragenlijst afgenomen waardoor we voortdurend feedback krijgen en onze training inhoudelijk kunnen bijsturen. Noden familie: Het lotgenotencontact wordt ervaren als erg steunend en al meermaals is de vraag gekomen om terugkomsessies te verzorgen. Er is een duidelijke nood aan uitbreiding van onze training in andere regio’s.

Kernboodschap voor anderen:

Iemand met bordeline helpen kan enkel als je ook jezelf helpt. Familielden van mensen met borderline hebben, net als hulpverleners van mensen met borderline, ook ondersteuning nodig.